Visualizar o mapa ampliado

Concellos: A Pontenova(Lugo) e San Tirso (Asturias)                      

Distancia: 12 km                                                            

Curiosidades: A vía do tren mineiro na súa totalidade medía 34 km dende Vilaodriz (A Pontenova) a Porto Estreito (Ribadeo). Comenzou a funcionar no ano 1903 co primeiro transporte de mineral de ferro, en Agosto de 1905 aumentou sete coches para transporte de viaxeiros, e foi clausurado no ano 1965.

Percorrido: O punto de partida son os fornos de limonita, na  Pontenova , na marxe dereita do Río Éo. Aquí o camiño é estrada, ao ir saíndo do pobo convértese en pista de paseo con fonte, mesas e lugares de descanso e despois xa se recoñece como lña ferroviaria, de vía métrica, sempre á marxe do río. Ten unha pendente máxima de 8´7milímetros por metro, e o radio mínimo das curvas é de 100 metros. As indicacións para o traxecto son sinxelas: sempre en liña recta, sen subir nin baixar.

            A ruta pasa por a parroquia de Conforto, A Pontenova,  e por San Tirso (Asturias) onde atravesará tres túneles antes de pasar á marxe esquerda en Vilaformán, Trabada, segue por terras galegas ata unha central hidroeléctrica, onde regresa a San Tirso, neste último tramo hai un punto perigoso ao ter que cruzar a estrada N-634 , pouco máis adiante un último túnel, o máis longo que posiblemente teña luz eléctrica, desemboca en San Tirso. Mentres alguén vai a recoller os coches, pódese ver O Pacio, pazo dos Condes de Altamira, edificio do s XVI rematado por dúas torres de tres alturas, e o Pazo de Amaído que ten asociada unha igrexa que nun furado da parede deixa ver un suposto “miliario” relacionado con cultos precristiáns.

                                                                                        Teresa Díaz Estévez

Visualizar o mapa ampliado

Concello: Barreiros               

Lugar: San Miguel de Reinante 

Distancia: 11 km

Sinopse: Paseo circular, que partindo da Barranca, barrio de San Miguel de Reinante sube por Remourelle ao monte Comado, rodéao e volve á Barranca .

Como chegar: Entrando no Concello de Barreiros pola N-634 desde Ribadeo, hai que pasar a praza e a ponte de San Miguel de Reinante, para entrar por a primeira  estrada á esquerda, pásase a igrexa, o cemiterio e as casas da Barranca antes de chegar á estrada do monte, paralela á xeral.Neste cruzamento quedan os coches.

Percorrido: O paseo comeza cara ao sur, co río á esquerda, pásase xunto a unhas casas, máis adiante, aos 500m, hai unha estación depuradora, nada mais pasala aparece un camiño á esquerda. Neste punto hai dúas posibilidades:

1ª Seguir de fronte, pola pista (3´5 km). Ten unha pendente forte, suavizada cun trazado en zig-zag , que pasa despois a ser unha costa suave con firme de terra, entre piñeiros ou eucaliptos, non ten mais que unha bifurcación, a pista da dereita vai á canteira e a de fronte é a que se debe seguir para saír aos prados de Remourelle e da Ínsua. Unha vez neles unha pista tamén de terra, á esquerda, vai á estrada xeral a altura do ultramarinos  de Remourelle.

2º Se pasada a estación depuradora se vai polo camiño da esquerda (3 km), o antes utilizado para ir de San Miguel a Remourelle, resulta unha senda limpa, con herba,  musgos e folgueiras, sempre á beira do rego, escoitando a auga, ata chegar á presa. Desde aquí non hai camiño, pero si carreiros que ao ir subindo se van abrindo, ata volver a ser camiño xunto a  pequena fraga que hai cerca do nacemento do rego; para máis adiante dar nunha pista, ancha, na que indo cara á esquerda se sobe cara ao barrio da Madanela para saír á mesma pista de terra, sobre os prados de Remourelle e da Insua que na primeira  opción.

Na estrada, cara a dereita, sóbese uns metros ata verse o indicador de Rego de Mel, éntrase nel, e nos seguintes cruzamentos que se atopen, cóllese sempre cara arriba para chegar ao Comado (509m). Mentres se sube hai que pararse a mirar e situar o lugares próximos: Mondigo (60 metros máis alto que Comado), no val Cedofeita, os montes de Árante convertidos en praderías e o val que vimos de percorrer. Mais atrás, solitario, vese o pico da Frouxeira, de granito; e ao fondo as serras, a da Carba, o Xistral co pico Cadramón (1056m), a Toxiza  e a Serra da Cadeira, que son as que separan a Mariña costeira da meseta interior.

Pouco a pouco, son 2´5 km desde o bar, chégase ao pico, rodéase, sempre polo mesmo camiño e unha explanada de pedra facilita a localización do lugar dende o que saltaban cos parapentes.   

Agora a panorámica vai de cabo Burela a cabo Busto; apréciase en particular o espacio comprendido entre as bocas dos ríos Éo e Masma: Vilaselán, Piñeira, Vilaframil, Rinlo, A Devesa, Reinante, Barreiros e Benquerencia.

A pista continúa en leve descenso, hai que deixala para baixar por un camiño á dereita, tamén limpo, co firme de terra, que aparecerá ao tempo que se empece a ver a praia de Reinante.

Cando o camiño se confunda con unha pista ancha, horizontal que vai cara ao leste, haberá que prestar atención para seguir polo camiño que se traía, que sae á esquerda da pista para baixar cara a San Miguel. Unha vez na estrada que ven de Remourelle baixase por ela átaa o primeiro cruce, no que collendo á esquerda logo se chega ao punto de partida.                                                                             Teresa Díaz Estévez

Visualizar o mapa ampliado

Concello: Foz                                      

Parroquias: Cangas, Nois, Fazouro, San Martiño e Foz

Distancia: 16 km

Transporte : FEVE, consulta de horarios

Percorrido: O paseo comeza no apeadoiro de Cangas para ir cara ao mar, caendo á esquerda ata o campo de fútbol. Na costa, comeza o paseo marítimo en construcción cara ao leste,  pasa xunto a igrexa, vai por detrás de casa Selmira, e chega a desembocadura do Río Alemparte, que se salvará por unha ponte de madeira.

Na outra beira un camiño de terra entra ao son do río, rodea a depuradora e sube a unha zona residencial. Neste tramo, indo sempre á esquerda, hai unha pista asfaltada ata a praia de Xuncos, que en baixa mar se atravesa, saíndo no outro extremo por un acceso para esta praia e para a de Polas.

A continuación por asfalto, ao longo dun tramo, libre de edificacións, pero lixado, chégase ao antigo porto baleeiro de Nois  interesante e descoñecida a súa zona portuaria. Ten  grandes casas amuralladas, algún  pombal, vestixios das factorías de salgado e un rego sucio que baixa entre as casas,  sáltase por os penedos onde se xunta co mar, e hai que subir á gran mole de formigón: o porto, de curioso deseño. Unha pista de terra ata a praia de Area Longa, paralela á estrada,  que remata no Castro de Fazouro. Unha vez visitado, séguese por asfalto ata chegar cerca da desembocadura do Río Ouro, éntrase por el para cruzalo por unha ponte de ferro e saír baixo a estrada e o tren na Praia da Pampillosa,.

A continuación, por unha pista de terra sóbese ata unha ponte do tren, e nela vaise á esquerda cara ao mar. para rematar Fazouro, e empezar un paseo marítimo ata a praia de Llas. Neste punto se o tempo ou as forzas escasean,  pódese atravesar ao apeadoiro de Marzán. De continuar vaise á Praia da Rapadoira para entrar pola ría ata o porto, que se atravesa para subir cerca da estación de Foz, onde haberá que estar antes das 17:55.   

                                                                                                       Teresa Díaz Estévez

Concello: Trabada

Parroquia: Vilapena.

Distancia: 10 km

Sinopse: Paseo perfectamente sinalado, que ademais dos paneis informativos destaca lugares da fraga onde houbo labores como as dos carboeiros. O tempo estimado do paseo e de catro horas. Hai unha variante de 6km con 200m de desnivel, a realizar en dúas horas e cuarto.

Percorrido:  Para chegar ao punto de partida  hai que ir a Vilapena no concello de Trabada. Á entrada deste lugar, indo desde Trabada, está o panel que describe a senda. Visita a aldea antes de internarse no bosque camiñando en dirección leste e sen desniveis ata iniciar a subida ao Alto de Pena Gorda onde se ven os vales de Vilaformán e Vilapena. Regrésase cara ao oeste por unha pista forestal  ata un novo panel e unha árbore de indicadores, desde onde se baixa, por un carreiro, xunto ao Rego de Vilaformán ata atravesalo e rematar o paseo no punto de partida.

                                                                                                                     Teresa Díaz Estévez       

Concello: Trabada                                                                                             

Distancia:12 km

Como chegar: Arranca este paseo circular do lugar sinalado como punto de partida para a ruta da Fraga da Becerreira, nun desvío á esquerda da estrada provincial nº 55; aproximadamente a 2,7 km de Trabada en dirección a Riotorto.

Ao deixar os coches vólvese a estrada xeral para atravesala e ir subindo por un camiño de pendente suave, seguindo as indicacións, non sempre fáciles de atopar. Despois de pasar a Fraga de Santo Estevo e a de Teixido déixase a pista para subir á esquerda, entre pinos, quedando o val de Lourenzá á dereita, este camiño continúa ata a estrada xeral que de novo se atravesa. Hai agora a opción de dirixirse cara a un tendido eléctrico para subir ao Picato, unha das maiores alturas da Serra da Cadeira. Ao oeste, o Val de Lourenzá saíndo ao Cantábrico polo Río Masma. Pechando o Val vese a Serra Toxiza, a Frouxeira e Cornería e por detrás a Serra do Cadramón. Ao norte aparece a Mariña Lucense e unha gran parte da costa  occidental Asturiana. Ao leste vense os pobos que foron medrando ao longo do Río Éo e atrás deles a Serra da Bobia en primeiro termo. Ao sur e en todo o entorno o que se ve é o propio concello de Trabada que nesta parte está poboada de fragas, temos á vista a de Vilapena, a da Becerreira e a de Teixido.

Báixase por un carreiro cara ao leste ata pasar regresar ao tendido de alta onde se sigue en dirección oeste pasando por un refuxio ata unha encrucillada , e báixase en dirección á Fraga da Becerreira, entrando nela para buscar e seguir as marcas que neste tramo son para ambas rutas, así se baixa ao río desde onde xa se ve o punto de partida.

                                                                                              Teresa Díaz Estévez

Visualizar o mapa ampliado

Concello: Foz                                 

Parroquia:Fazouro                

Distancia:11 km                               

Desnivel: Inapreciable

Transporte: FEVE (consultar horarios)

Percorrido: Comézase a camiñar no apeadoiro de Fazouro para ir cara ao mar, caendo á esquerda a visitar uns restos arqueolóxicos. Trátase dun castro litoral romanizado. As bases das vivendas son rectangulares, a diferencia das de castros anteriores que eran circulares; a estructura do conxunto é pentagonal, ocupando 7000 m².    Séguese a liña de costa ata chegar a desembocadura do Río Ouro, fronte a praia da Pampillosa. Pásase baixo as pontes do tren e da estrada e xunto a ponte de ferro que era parte da N634. Vaise á beira do río por un tramo asfaltado, pásase a igrexa, o cemiterio de Fazouro e o río por unha ponte de pedra. A poucos metros hai unha pista de terra á dereita onde se ve o primeiro dos indicadores da senda que ao longo de cinco quilómetros vai por paraxes cada vez mais agrestes.

Concello: Trabada                   

Parroquia:

Distancia: 11 km

Desnivel: 330 m

Como chegar: Unha vez en Trabada  hai que ir en dirección a Riotorto pouco mais de sete quilómetros, chegando a un área recreativa onde comeza  e remata o paseo.

Percorrido: Séguese a estrada en dirección a Riotorto, 300 metros, para entrar por unha pista á esquerda que sobe moi suavemente entre piñeiros silvestres e pastos nos que se ven as greas de cabalos que viven no monte.  Pasado  o Chao Grande, está o alto de Cerrochán, con boas vistas de algúns dos vales do Concello de Trabada. En dirección surlés, a lousa presente na pista indica a proximidade dunha canteira que ten o seu panel explicativo. Comeza a baixada de novo entre piñeiros silvestres, ata chegar a unha pista na que se colle á esquerda, por un bosque de piñeiros diferentes aos anteriores. Logo de  900 metros atravesa un cortalumes, polo que se baixa ate un camiño que cara á esquerda entra na fraga de Cabanela, cun novo cambio na vexetación, na que tal vez se vexan as cores do outono.   Antes de saír da fraga hai a opción de subir ao alto da Pena Gorda e contemplar agora os vales de Vilaformán e Vilapena. De volta á ruta do vento, media hora despois, sóbese a unha pista que bordea a fraga de Vilapena. Logo de 1´6 km, pasado un depósito de auga., sóbese cara a esquerda e tras unhas curvas pechadas o camiño volve a ser chan até saír a estrada comarcal que vai a Vilapena. De novo á esquerda xa está á vista o punto de partida.  

Teresa Díaz Estévez

Concello: Trabada                     

Parroquia: 

Distancia: 5 km, que parecen mais

Percorrido: Para chegar ao punto de partida  hai que ir a Trabada e desde alí seguir 2´7km en dirección a Riotorto. Nese punto aparece na estrada un desvío á esquerda sen ningún tipo de indicador, trátase dun tramo da antiga estrada Trabada – Riotorto; entrando por el, a uns cen metros, xa se ve o panel có gráfico e os datos do paseo.

            Comeza nunha senda que baixa ata o río de Vilapercide, onde pasa a ser un carreiro que xunto co río vai ganando altura. Esta subida, suave e continuada, logo leva unha hora por ir parando para ver os sinais da fauna e os diferentes tipos musgos e fentos. As árbores son as propias de ribeira, destacando as abeleiras. Neste tramo todo é verde, mesmo a luz.

            Unha vez arriba o carreiro discorre horizontalmente  ao longo da fraga que está organizada en tres alturas: os arandos no chan, a dous metros un teito de acivros, e sobre eles os carballos. Cada capa coa súa cor, segundo a estación.. O paseo complétase baixando ao río e seguíndoo agora augas abaixo ata o refuxio, onde se inicia a senda que volve ao punto de partida.

            Teresa Díaz Estévez        

Concello: Barreiros                        

Parroquia: San Cosme

Distancia: 11 km

Transporte: FEVE

Percorrido: Sairemos de Ribadeo no tren, as 11:10, con destino a San Cosme de Barreiros. Poucos metros ó leste da estación pasa a estrada de Remior, pola que iremos cara ao sur ata a estrada N-634. Cruzando a estrada, un camiño con herba segue na dirección que traíamos. Pasa xunto a uns montículos de caolín e remata na estrada que vai a Trabada. Atravesamos  e pouco máis adiante unha pista de terra continúa, ascendendo, en dirección sur. Na primeira bifurcación, polo camiño da dereita, subimos ata a estrada do monte, asfaltada, e collendo á dereita logo volvemos a atopar a estrada de Trabada. Subimos algúns metros e xa vemos o letreiro que indica a pista a seguir.          Camiñando 2´5km chegamos á Capela do Santo Estevo do Ermo; visitamos o seu entorno: A fonte ferruxinosa, o salto de auga con ou sen auga, máis arriba da cascada está a fonte de Santa Rosa, fácil de ver gracias aos panos amarrados ás árbores próximas , e seguindo o curso do río vaise ata as ruínas dun muíño.

         De volta na Capela, comeremos e continuaremos o paseo á beira do Rego  do Santo Estevo, atravesaremos a estrada do monte para seguir polo barrio de Eiras, sempre por camiño de terra pasamos xunto a depuradora e continuamos ata chegar á estrada que baixa á igrexa de San Cosme. Atravesando a xeral baixamos ata chegar á vía do tren, onde por un carreiro á dereita volvemos á estación de San Cosme, para coller o tren que chega ás 18:18 a  Ribadeo.

Teresa Díaz Estévez