Concello:Ribadeo

Parroquias: Santalla de Vilausende e Ove

Distancia: 16 km 

Transporte: FEVE. (consultar horarios)

Punto de partida: Estación de FEVE da Veiga

Percorrido: Saíndo da estación cara á Veiga, a altura de Ferros Alonso, entrando á dereita, hai unha ponte para cruzar o Río Suarón, e despois de atravesar o recinto feiral, outra ponte permite pasar o Río Monjardín e outra vez á dereita vaise á ponte sobre o Río Eo. Xa en Galicia no lugar de Porto de Abaixo, unha estrada pendente sobe entre as casas, e gañando altura hai unha vista panorámica da xunqueira e os meandros do río Eo. Ao chegar a estrada de Porto de Arriba hai que ir á esquerda, pasando xunto a subestación do gas, para baixar ao Río da Veiga, Carbón e a Curuxeira para chegar á estrada de Santalla de Vilausende.

Vaise a esquerda, cara ao pazo, uns metros para entrar pola estrada que pasa diante da igrexa e seguir por ela ata o lugar de Santomé. Pasadas as casas baixa un primeiro camiño ao río grande, por o que non se entra, pero hai que velo, para despois entre os eucaliptos ver o segundo e así saber que no seguinte, o terceiro que fai unha pequena isleta a modo de rotonda, é o adecuado para baixar ao Río Grande nun punto que se pode atravesar por unha ponte de cemento e continuar por pistas de terra collendo cara a dereita na pista mais ancha na que se desemboca para chegar a Reme de Arriba.

Báixase de Reme  a estrada xeral para ir uns metros á esquerda e subir por camiños de terraa ata Frieira Vella. Na estrada á esquerda vaise cara a Pastoriza e no cruze á dereita por unha pista de terra atravésase o monte para saír a Vilar da Graña. Chegando ao asfalto á esquerda vaise á Graña e fronte a capela, entre as casas continúa un camiño que baixa á Palmeira, ao pasalo río convén desviarse uns metros augas arriba, para ver o muíño, actualmente en fase de recuperación, saése a Ove e a Ribadeo.

                                                                                     Teresa Díaz Estévez

Concello:Castropol

Distancia:16 km

Sinopse:Desde O Campo do Chao vaise camiñando sempre co Pousadoiro á esquerda, 5km, ata chegar á zona de prados, atravésanse para ir a Balmonte desde onde se baixa ao son do río á Veiga dos muíños e a Samagán. Os primeiros 300 metros de baixada son por un camiño en mal estado. o resto do paseo é por pista de terra ancha e libre de maleza

Punto de partida:Campo do Chao. convén ir pola Veiga a Piantón e Samagán, onde se deixará un dos coches, e se collerá a estrada que, por Presno, sube ao Campo do Chao.

Percorrido:Unha vez arriba comeza o paseo traspasando a cancela que impide a saída dos cabalos, ten unha pequena subida durante a que se ve a rasa costeira de Asturias, panorámica que cambia ao chegar ao punto mais alto, pasando a contemplar o val do Suarón que baixa da Garganta, e mais tarde o do Rego dos Cobos, por onde se regresará.
Avánzase pola pista ata aproximarse ao pico Pousadoiro, momento en que se colle cara á esquerda subindo ata chegar a uns casetos de madeira e logo a outra cancela. Pásase, péchase e continúa o paseo entre uns prados baixando ata chegar a Balmonte.
Vaise uns metros pola estrada en dirección á Veiga, ata un camiño que comeza a baixar en dirección a Requeixo. Ao chegar ao lugar no que houbo a corta, hai que entrar nun prado a esquerda e ir baixando ata dar na pista ancha, de terra, na que collendo á esquerda leva ao final deste paseo, Samagán, sempre á beira do Rego dos Cobos.

Concellos: Mañón (A Coruña), O Vicedo (Lugo)

Lugares: Riobarba, Ponte Segade.

Distancia: 6km

Como chegar: En coches particulares. Na estrada que do Barqueiro vai ás Pontes, no quilómetro 14 (aproximadamente) hai un indicador á esquerda no que se le: Mirador do Couto, un quilómetro mais adiante, nun eucaliptal, hai un desvío á esquerda con un indicador (visible vindo desde O barqueiro, pero non en sentido contrario) no que se lee: Augas Caídas. A mesma estrada secundaria pola que se chega a este mirador, continúa ata Ponte Segade.
Ou ben indo desde Viveiro, pasado Covas, na primeira rotonda, déixase a estrada xeral entrando polo único desvío que hai, para chegar a Riobarba De ali báixase a Ponte do Porto (ponte romana) para atallar á estrada antes indicada.
Percorrido: No mirador das augas caídas, coa súa área de lecer: refuxio, mesas, asadores e fonte, hai unha baixada en zig-zag, con algún tramo de escaleiras ata a río que continúa, augas arriba, sendo un sendeiro, amplio, seco, e chao, á beira do río. Enseguida se chega a unha ponte de madeira pola que se atravesa á marxe lucense, ande volvemos a atopar un lugar para descansar con mesa, fonte e o que foi un muíño, facendo as veces de refuxio.
Continuamos augas arriba por un carreiro sempre xunto ao rio, á sombra de frodosas, e sen desniveis apreciables, ata un novo refuxio, preparado recuperando pedras, luídas pola auga de moitos anos, e outros elementos antigos, para formar un lugar realmente agradable. Séguese pola marxe lucense ata chegar a unha pista e pasar o río, onde de novo atopamos un muiño ofrecendo cobixo, e ao seu arredor bancos, asadores, dúas mesas e unha carballeira para perderse nela.
Camiñando agora pola marxe coruñesa, xunto a un río limpo e caudaloso, á sombra, queda un pequeno tramo ata chegar a área de lecer de Ponte Segade, onde damos por terminado esta paseo de apenas tres horas.
Para camiñar un pouco mais, podíase ter comenzado na ponte romana de Ponte de Porto, cerca de Riobarba, e seguir as marcas da ruta alí indicada: Ponte de Porto - Ponte Segade, precisando así de 5 a 6 horas.
Teresa Díaz Estévez

Concellos: O Vicedo, O Barqueiro          

Lugar: Río Sor

Distancia 9,3km

Como chegar: En coches particulares hai que ir ao Vicedo para entrar cara o sur, a Negradas, despois bordear a illa de S. Martiño e o esteiro do río Sor e seguir cara ao Morgallón

 Sinopse: Desde Morgallón báixase ao río Sor, rodéase o Monte da Ínsua,  regresando a Morgallón

Percorrido: Este sendeiro destaca pola beleza das ribeiras do río Sor. Iníciase despois de pasar o núcleo do Morgallón, no cruzamento dunha grande explanada. Segue por unha estrada local ata a ponte que cruza o río en Monte de Insua de Baixo. Desde aquí diríxese, dirección río arriba, a Ponte Ulló.Unha central eléctrica xa abandonada, unha antiga cadeira de ferro que grazas a unha polea permitía atravesar o río e un fermoso muíño son algúns dos elementos que acompañan a ruta. A presa de Ponte Ulló constitúe unha importante reserva piscícola. Despois de cruzar o istmo que separa os dous tramos do río, cóllese a pista de regreso que acompaña o curso do auga encaixada entre verticais ladeiras. Ao chegar outra vez a Monte de Insua e despois de cruzar a ponte, un sendeiro pola marxe dereita do río conduce ata outra telecadeira.

Concello: Viveiro

Lugar: Covas

Transporte: FEVE para consultar os horario preme aquí

Percorrido: Comenza o paseo na estación de Covas, desde a que se baixa a praia en liña recta. Ao longo da praia e despois a beira do río hai 2km de paseo ata a primeira ponte e 600m mais ata a segunda ponte, pola que se atravesa.
Tras pasar por debaixo da vía do tren, comenza un camiño, sempre xunto ao Landro, de 3,3 km que vai ao lugar de Galdo. Estre tramo é de ida e volta, rematando o paseo na estación de Viveiro, onde haberá que estar antes das 17:05 para coller o tren de regreso que chega a Ribadeo ás 18:18.

Concello: Ortigueira (A Coruña)

Distancia: 8 km

Transporte: FEVE     (consultar horarios)

Sinopse: Paseo camiñando pola península de Espasante, situada na marxe oriental da Ría de Ortigueira, entre Estaca de Bares e Cabo Ortegal. E paseo en tren: a hora de saída para quen suba en Ribadeo é as 11:12, o prezo de billete ida e volta son 9 €. O traxecto é un conxunto de panorámicas da costa de Lugo e das súas rías. A hora de chegada a Espasante, ás 12:50

Percorrido: O punto de partida será a estación de FEVE, Un carreiro paralelo ás vías , á dereita mirando ao mar, vai á estrada xeral que se atravesa ao cabo de 20 metros para baixar por un rueiro, pasar o Río Dola e saír a estrada vella de Espasante. Camiñando por ela 30 metros á dereita vese unha pista que sube para logo bifurcarse; déixase o desvío da dereita que vai ao cemiterio, e vaise á esquerda cara ao mar, pasando entre as casas do Adro e do Outeiro, nas que se aprecia que conservan usos tradicionais. Aproximadamente a 1 km do comezo desta pista nas Pereiras hai unha bifurcación na que deixando o ramal da esquerda, que  baixa directamente ao núcleo urbán,  séguese á dereita por o que parece unha zona de bosque pero que pronto abre para deixar ver a boca da ría, coa Punta dos Aguillóns ao fondo, e logo baixa á praza de Espasante, xunto a praia de San Antonio por a que se pode pasear, e ver as rochas volcánicas,  de alto interese xeolóxico.

            De regreso á praza, sóbese á Ermida de San Antón para iniciar a volta á península e subir á Garita de Vela, interesante construcción, parte da rede de garitas que por a costa se utilizaron para o envío de sinais, como sistema de comunicación. Aquí o camiño pasa a ser de terra, pero limpo e ancho, e vai baixando cara ao castro da Punta dos Prados, nel vense perfectamente os muros defensivos cubertos de herba e un tramo escavado con uns muros de pedra que son parte de un “monumento con forno”, edificación con tres compartimentos, pequenos, e un curioso sistema de canais, era o lugar dos baños, relacionado con ritos iniciáticos. Único deste tipo atopado en Galicia, pero idéntico ao de Coaña e a varios de Portugal.

            Dende o castro unhas escaleiras baixan a praia de Santa Cristina, para seguir a da Concha percorrida por un paseo marítimo, que é mellor abandonar ao chegar ao pobo, para poder pasear as rúas, e ver casas dunha vila mariñeira. Ao remate volveremos á praia da Concha para saír dela atravesando a ponte do río e collendo á dereita e a continuación á esquerda. Así volveremos cara a estrada xeral atravesando barrio do Fabeiro por unha pista recentemente asfaltada. Haberá que chegar á estación do ferrocarril algo antes das 4:30 para estar de regreso en Ribadeo ás 18:18. Tamén hai a posibilidade de quedarse na praia en Espasante e vir no tren das dez da noite.

                                                                                                                      Teresa Díaz Estévez

                                                               preme no mapa para amplialo

Concello: Ribadeo                       

Parroquias: Vilaselán e Piñeira                

Percorrido: Iníciase este paseo na a Illa Pancha, cara ao oeste, pásase fronte a Subrilada e o Mourón para chegar á praia das Areosas, e atopar o paso interrompido por unha parede de toxos que impide chegar ao Río de Vilaselán. Hai dereito de paso, pero non se pasa, é preciso rodear a finca particular, e a depuradora por onde en tempos houbo outra entrada, para atopar o camiño que vai xunto ao río ata a depuradora alí pasalo e subir polo piñeiral da outra marxe. Esta puidera ser a parte mais bonita do paseo.            

Camiñando sobre as praias do Niño do corvo e da Cova da palla, chégase ao primeiro dos foxos defensivos do castro de Vilaselán, ao segundo e ao terceiro, para estar no lugar do castro, fronte á Insua; por poñente o foxo é natural,  o Ollo de Vilaselán.            

Aquí éntrase en Piñeira onde o camiño é cómodo, pasa polo Gallín, rodea a enseada da Olga da Arnela, pasa As longas e a praia da Areosa. A seguinte enseada é O loureiro que remata na península de Celeirós, cortada pola desembocadura do Río de Piñeira, no Portal, dentro da enseada da vella ou da abella.            

Chégase así ao castro de Piñeira, no que se ven perfectamente os primeiros foxos antes de chegar fronte a Illa do Castro, (o mesmo que a Insua, nestas illas dos castros tiveron lugar, probablemente, os primeiros asentamentos de poboación.)  Os foxos do outro lado vese que foron unidos para dar lugar a unha terra de labor. A continuación están os Baixos de Fornelos na saída ao mar do Rego do Couso, onde remata a costa de Piñeira.           

Nada máis entrar a Vilaframil hai un lugar  para descansar e comer.Desde alí  regrésase  a Ribadeo polas pistas de concentración parcelaria,  practicamente en liña recta.  
                                                                                      Teresa Díaz Estévez

  .

Concello: Castropol    ATENCION AS OBRAS DA PONTE DOS SANTOS

Lugares: San Juan de Moldes, As Campas, Berbesa, A Liñeira, As Figueiras

Transporte: FEVE  con destino á estación de Castropol (consultar horarios)

Distancia: 10 km.

Percorrido: O  tren déixanos en Valín, un lugar de San Juan de Moldes. Cruzando a vía, un carreiro nos conduce á pista de terra que é parte do camiño de Santiago. Imos cara ao leste por a pista e por un camiño entre prados que nos leva a uns depósitos de auga. Alí o camiño da esquerda continua ata unha ponte da estrada sobre o tren. Pasada a ponte continua un camiño de terra que seguiremos en liña recta e despois de pasar un cruce de pistas,  un carreiro húmido e malo de atopar nos baixa ao Rego Fornelo.

Deixamos alí o camiño de Santiago para seguir á beira do río por Berbesa ata a súa desembocadura na enseada de  O Esquilo. Neste punto hai que subir cara a estrada N 640 e antes de entrar nela, vese a pasarela de madeira que leva ao camiño de A Linera, que atravesamos, e por os camiños de Donlebún, entre cipreses imos aos Molinos e ás Figueiras.

Despois de pasear por as súas rúas, pasaremos a Ponte dos Santos para volver a Ribadeo sobre as catro e media da tarde logo de pasear 10 km .

A día de hoxe (ano 2008 e seguintes) non se pasa pola Ponte dos Santos camiñando.

Concellos: A Pontenova(Lugo) e San Tirso (Asturias)                      

Distancia: 12 km                                                            

Curiosidades: A vía do tren mineiro na súa totalidade medía 34 km dende Vilaodriz (A Pontenova) a Porto Estreito (Ribadeo). Comenzou a funcionar no ano 1903 co primeiro transporte de mineral de ferro, en Agosto de 1905 aumentou sete coches para transporte de viaxeiros, e foi clausurado no ano 1965.

Percorrido: O punto de partida son os fornos de limonita, na  Pontenova , na marxe dereita do Río Éo. Aquí o camiño é estrada, ao ir saíndo do pobo convértese en pista de paseo con fonte, mesas e lugares de descanso e despois xa se recoñece como lña ferroviaria, de vía métrica, sempre á marxe do río. Ten unha pendente máxima de 8´7milímetros por metro, e o radio mínimo das curvas é de 100 metros. As indicacións para o traxecto son sinxelas: sempre en liña recta, sen subir nin baixar.

            A ruta pasa por a parroquia de Conforto, A Pontenova,  e por San Tirso (Asturias) onde atravesará tres túneles antes de pasar á marxe esquerda en Vilaformán, Trabada, segue por terras galegas ata unha central hidroeléctrica, onde regresa a San Tirso, neste último tramo hai un punto perigoso ao ter que cruzar a estrada N-634 , pouco máis adiante un último túnel, o máis longo que posiblemente teña luz eléctrica, desemboca en San Tirso. Mentres alguén vai a recoller os coches, pódese ver O Pacio, pazo dos Condes de Altamira, edificio do s XVI rematado por dúas torres de tres alturas, e o Pazo de Amaído que ten asociada unha igrexa que nun furado da parede deixa ver un suposto “miliario” relacionado con cultos precristiáns.

                                                                                        Teresa Díaz Estévez

Parroquia: Ove                                                                                

Distancia:12km                                                                      

Percorrido: Partindo da piscina municipal,  por A Pega e San Xoán, vaise cara á A Palmeira. Ao chegar a este barrio entra en liña recta un camiño que ao achegarse ao río se bifurca; collendo á dereita súbese xunto ao Rego de San Martín, ata o extremo do punto limpo, onde comeza un carreiro que vai por diante das casas da Capela, ata un cruce, na parte alta de Pastoriza.

Indo á esquerda, cara ao leste,  éntrase nun monte de eucaliptos ata chegar a unha pista de terra, ancha, vaise por ela , á esquerda ata o primeiro camiño que entra no monte da dereita, para ir a Frieira Vella, e pola estrada á esquerda ata Frieira Nova. Chegando á primeira edificación, unha casa en ruinas, pequena, éntrase polo camiño que a rodea para regresar á pista ancha de terra e por ela á dereita vaise ao Vilar da Graña, con unha fermosa panorámica da ría. No camiño asfaltado ao que se chega, cóllese á esquerda para ir á capela do Santo Estebo, na Graña, onde se pode descansar. Entre as casas, e por detrás da última, hai un camiño que vai a  uns prados e logo  baixa a esquerda, entrando nun bosque, ata chegar xunto a un rego.

Entre voltas, acacias, carballos e algún castiñeiro volve á A Palmeira, ao chegar á estrada indo á dereita, un pouco antes dos restos da capela do Bo Xesús, un camiño que foi real, baixa á Vilavella, pasease xunto á ría e súbise entre as casas de este barrio para volver por o cemiterio e A Pega ata a punto de partida en Ribadeo.

                                                           Teresa Díaz Estévez